Đẩy mạnh xếp hạng để cho vay tín chấp

(Vay thế chấp) - So với đỉnh cao năm 2010-2011, mặt bằng lãi suất hiện nay đã giảm khá nhiều và phù hợp hơn với doanh nghiệp có nhu cầu vốn vay. Tuy nhiên, trước tình hình khó khăn hiện nay khi sức mua của thị trường còn yếu và tồn kho của doanh nghiệp vẫn tăng, theo tôi để có thể hỗ trợ doanh nghiệp, phía NH cần có chia sẻ thêm thông qua các chương trình tín dụng ưu đãi lãi suất.

• Vay tín chấp tính đủ đường

Đặc biệt là với chương trình tín dụng bình ổn thị trường được các NH trên địa bàn TPHCM trong năm nay dành khoảng 8.300 tỷ đồng lãi suất 5,5-6,7%/năm cho vốn vay ngắn hạn và 9-11%/năm vốn trung, dài hạn. Tuy nhiên, để tiếp cận được nguồn vốn này quả thực không hề dễ dàng đối với doanh nghiệp. Chẳng hạn với Adeco, chuyên sản xuất và cung cấp thực phẩm gia súc, gia cầm, mặc dù sản phẩm của công ty đã có đầu ra khi hàng hóa được đưa vào hệ thống siêu thị.

Đồng thời, cổ đông lớn của Adeco là HFIC và Saigon Coop, nhưng để tiếp cận được nguồn vốn bình ổn thị trường và tín chấp là điều hết sức khó khăn. Vì thế, sau một thời gian dài kiến nghị lên UBND TPHCM kể từ đầu năm, nhưng mới đây công ty chỉ nhận được 10 tỷ đồng vốn vay tín chấp từ chương trình vay bình ổn của TP, với lãi suất 6,5-7%/năm ngắn hạn và 11,5%/năm trung hạn. Phần vốn còn lại khoảng 90 tỷ đồng Adeco phải vay từ VietinBank và Agribank chi nhánh Hóc Môn, nhưng phải có thế chấp tài sản.

Trong 8 tháng đầu năm 2014, nền kinh tế Việt Nam đã có những dấu hiệu phục hồi rõ nét, nhưng vẫn còn phải đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt khi sức mua thị trường còn yếu và những doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất cung ứng dịch vụ gia cầm phải hứng chịu những đợt dịch trong quý II vừa qua.

Chính vì vậy, các NH cũng nhận thức rằng với vai trò của một tổ chức tài chính cần phải tiếp tục, thậm chí tăng cường hơn nữa các hoạt động đồng hành, hỗ trợ các doanh nghiệp ổn định sản xuất kinh doanh, bình ổn giá cả và chất lượng hàng hóa cung ứng đến người tiêu dùng thông qua các gói cho vay với lãi suất ưu đãi và chính sách hỗ trợ tối đa nhất.

Tất nhiên, chúng tôi cũng thấu hiểu được rằng, bản thân NH cũng là doanh nghiệp nên điều quan trọng và thiết yếu được các NH đặt lên hàng đầu chính là kiểm soát nợ xấu, thay vì chạy đua tăng trưởng tín dụng. Nhưng để giải quyết được nợ xấu trước hết cũng cần hỗ trợ để sức khỏe của doanh nghiệp tốt hơn, mở rộng sản xuất, kinh doanh và có thể trả nợ vay.

Thực tế, trước bối cảnh thị trường khó khăn hiện nay, hoạt động doanh nghiệp bị ảnh hưởng khi sức mua và tồn kho chưa cải thiện, tài sản đảm bảo cạn… nên không dễ tiếp cận được nguồn vốn vay và rất khó có thể kỳ vọng vay được vốn tín chấp. Vì thế, với chủ trương NHNN đưa ra yêu cầu các NH tăng cường xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp để tăng cho vay tín chấp cần được triển khai mạnh mẽ.

Có như vậy những doanh nghiệp có dự án kinh doanh khả thi nhưng thiếu tài sản đảm bảo để thế chấp mới có cơ hội tiếp cận vốn mở rộng sản xuất, kinh doanh trong mùa cao điểm cuối năm. Bởi hiện nay để vay được vốn tín chấp là một bài toán thực sự khó đối với doanh nghiệp, kể cả khi có dự án sản xuất, kinh doanh khả thi. Nhưng do vướng phải nợ xấu nên NH rất ngại trong việc cung ứng thêm vốn. Lúc này, khó khăn sẽ chồng chất lên doanh nghiệp và kết quả dẫn đến phá sản thì nợ vay trước đó rất khó trả.

Trương Văn Tốt, Chủ tịch HĐQT Adeco
Theo: saigondautu.com.vn

Vay tín chấp tính đủ đường

(Vay thế chấp) - Tín dụng khó khăn, NHNN vừa có chỉ đạo yêu cầu các NHTM xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp (DN) để tăng cho vay tín chấp. Song để đẩy mạnh cho vay tín chấp trong lúc này xem ra khá rủi ro và NH hết sức thận trọng, kể cả với những DN có thế chấp bằng hàng hóa.

• Thế chấp vay vốn ngân hàng nước ngoài

Thực tế trong thời gian vừa qua, không ít vụ việc cho vay thế chấp bằng hàng hóa đã xảy ra tranh chấp khiến rủi ro nợ xấu NH gia tăng. Điển hình như vụ tranh chấp kho cà phê của Công ty Trường Ngân khi DN này đã đem kho hàng thế chấp để vay vốn của 7 NHTM, với tổng trị giá lên trên 600 tỷ đồng. Khi vụ việc vỡ lẽ, các NH cho vay mới biết được sự thật là Trường Ngân đã dùng kho hàng thế chấp nhiều nơi và thậm chí còn rút ruột hàng hóa đem bán.

Tuy nhiên, nếu sợ rủi ro NH “đóng cửa” không cho vay thế chấp bằng hàng hóa thì khoảng 70% tín dụng phải dừng, như vậy sản xuất kinh doanh không thể phát triển. Trước tình hình rủi ro nợ xấu gia tăng DN khó khăn và hết tài sản để thế chấp, yêu cầu trước hết đối với NH là phải lựa chọn được khách hàng tốt và kho hàng an toàn.

Vì thế, trước bối cảnh dòng vốn đang nghẽn, NH không chỉ lựa chọn hàng hóa làm tài sản thế chấp trong quá trình cho vay mà phải có biện pháp quản lý hàng hóa tốt để có thể an tâm trong cho vay. Nhưng để quản lý hàng hóa tốt cũng phải có các yếu tố như: NH phải lựa chọn và đánh giá đúng chất lượng hàng hóa, ràng buộc pháp lý và khâu quan trọng nhất đó chính là phải có nơi quản lý hàng hóa một cách đảm bảo an toàn.

Lâu nay, khi cho DN vay vốn bằng tài sản thế chấp là hàng hóa chủ yếu để tại kho của DN hoặc hàng hóa thế chấp có thể để ở kho thứ ba. Tuy nhiên, bản thân chủ kho cũng không được uy tín. Thực tế, đã có trường hợp ngay bản thân chủ kho đã lấy hàng hóa trong kho là tài sản thế chấp của DN cho NH tẩu tán ra bán. Vì thế, việc lựa chọn một chủ kho uy tín, an toàn được xem là yếu tố quan trọng, kể cả số lượng lớn.

Đối với NH để hạn chế được rủi ro nợ xấu phải có khả năng lựa chọn khách hàng tốt. Nhưng để lựa chọn được khách hàng tốt đòi hỏi phải có một quá trình đánh giá, thẩm định tín dụng chặt chẽ. Thế nhưng, trong bối cảnh hiện nay để phân biệt tốt, xấu không phải dễ dàng.

Vì có thể khách hàng đang có dự án kinh doanh tốt, nhưng trong quá khứ họ gặp khó khăn. Do vậy hệ thống quản lý tín dụng cũng phải được thực hiện tốt, không chỉ quản lý được tài sản đảm bảo là hàng hóa mà còn quản lý được tình hình tài chính, kinh doanh của khách hàng. Như vậy NH mới hạn chế được rủi ro nợ xấu.

P. Anh
Theo: saigondautu.com.vn

Sacombank cho ông Phạm Trung Cang vay tín chấp… 660 tỉ đồng

(Vay thế chấp) - Công ty TNHH Nhựa Đại Hưng có vốn điều lệ 150 tỉ đồng đã được lãnh đạo Sacombank xét duyệt cho vay tín chấp lên đến 660 tỉ đồng (tháng 8.2012). Điều đáng nói là trước đó 1 năm, công ty này chỉ đạt lợi nhuận 4 tỉ đồng và thu nhập sau thuế lỗ 689 triệu đồng.

• Cho vay tín chấp: Trao tiền cho anh "trọc đầu"

Ngày 16.8.2012, Lãnh đạo Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank), trong đó có ông Phạm Hữu Phú - Chủ tịch Hội đồng quản trị, đã phê duyệt chủ trương cho Công ty TNHH Nhựa Đại Hưng vay tín chấp 660 tỉ đồng.

Ngoài việc cho vay tín chấp một cách dễ dãi như vậy, một điểm đáng lưu ý là công ty được vay có liên quan đến ông Phạm Trung Cang - người đang “dính” vào vòng lao lý của vụ án bầu Kiên.

Công ty TNHH Nhựa Đại Hưng có trụ sở chính tại số 414 (lầu 5) đường Lũy Bán Bích, phường Hòa Thạnh, Quận Tân Phú, TPHCM. Vốn điều lệ công ty này là 150 tỉ đồng, có 2 thành viên sáng lập chi phối (chiếm 96,66%) là bà Đỗ Thị Quế Thanh và ông Phạm Trung Cang (cả 2 người cùng ngụ một nhà trên đường Nguyễn Thiện Thuật, phường 2, quận 3).

Vào tháng 8.2012, Công ty TNHH Nhựa Đại Hưng đã đàm phán với Sacombank về việc vay vốn tín dụng kinh doanh hạt nhựa và được ngân hàng đồng ý.

Mặc dù dòng tiền lúc này của công ty chỉ chủ yếu có từ hoạt động cho thuê văn phòng, bị đánh giá là "nguồn thu không đáng kể". Tuy nhiên, Sacombank vẫn mở rộng cửa cho phép công ty này được vay vốn tín chấp với số tiền “khủng” lên đến 660 tỉ đồng, gấp 4 lần vốn điều lệ, gấp 165 lợi nhuận gộp của công ty trong năm 2011.

Người trong giới ngân hàng cho biết ông Phạm Hữu Phú có khá nhiều mối liên quan đến ông Phạm Trung Cang. Cả hai ông đều từng giữ vị trí Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank).

Một thế giới

Cho vay tín chấp: Trao tiền cho anh "trọc đầu"

(Vay thế chấp) - Trái ngược với xu hướng thế giới, cho vay tín chấp ở Việt Nam giống như cho anh trọc đầu vay, không có tóc để nắm, nên ngân hàng rất ngại ra vốn cho phân khúc này.

• Chấp chới cho vay tín chấp

Bất ngờ tăng trưởng tín dụng

9 tháng đầu năm, tăng trưởng tín dụng của TPBank đạt gần 46%, gấp 4 lần so với kế hoạch đặt ra từ đầu năm. Ông Đinh Việt Cường, Giám đốc Khối ngân hàng DN (TPBank) cho biết, sở dĩ tăng trưởng tín dụng của TPBank khả quan là do quy mô tín dụng của TPBank trước đây còn nhỏ; hơn nữa, do Ngân hàng đẩy mạnh bán lẻ và có nhiều gói ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp với lãi suất hấp dẫn, thủ tục nhanh gọn.

Không chỉ TPBank, nhiều ngân hàng khác cũng có tăng trưởng tín dụng tốt, như Vietcombank tín dụng tăng trên 10% trong 9 tháng đầu năm; VietinBank có thể đạt mức tăng trưởng 10% tính đến cuối tháng 10/2014.

Theo các ngân hàng thương mại, tín dụng tăng mạnh, nhưng dòng vốn vẫn được chảy vào các lĩnh vực ưu tiên. Tuy nhiên, theo thống kê của NHNN, tăng trưởng cao nhất vẫn là lĩnh vực bất động sản, bán lẻ, tiêu dùng. Trong khi đó, cho vay khối DN vẫn rất khó khăn.

Muốn vay tín chấp, phải trả phí cao

Cuối tháng 7/2014, NHNN có văn bản yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng cường xếp hạng tín nhiệm, khai thác thông tin xếp hạng tín nhiệm DN để cho vay tín chấp. Tiếp đó, tháng 9/2014, Chính phủ cũng ban hành Chỉ thị 25/CT-TTg, yêu cầu ngành ngân hàng xem xét tăng cường khả năng cho vay tín chấp. Tuy nhiên, đến nay, việc cho vay tín chấp dường như đang bị lãng quên.

Cụ thể, ngoài 3 đợt cho vay thí điểm nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất theo chuỗi với tổng vốn hơn 4.700 tỷ đồng mà NHNN và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đứng ra kết nối, các ngân hàng chưa có động thái nào về việc mở rộng cho vay tín chấp. Khi được hỏi, hầu hết DN cũng cho biết chưa thể tiếp cận vốn tín chấp.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế, hiện nay, ở Việt Nam, các ngân hàng xem cho vay tín chấp giống như cho anh trọc đầu vay, không có tóc để nắm, nên ngại cho vay. Song thực tế, các nhà băng trên thế giới “khoái” cho vay tín chấp hơn là cho vay thế chấp.

“Các ngân hàng Việt Nam chưa quen với cho vay tín chấp, nên không dám mạnh tay thực hiện. Song thực ra, để ngân hàng ‘xuống tiền’ cho vay tín chấp, thì đó phải là những DN tốt, với vốn tự có dồi dào, quản trị tài chính tốt, kiểm toán tốt, thị phần tốt, lịch sử hoạt động kinh doanh tốt… Trong khi đó, DN đã buộc phải có tài sản thế chấp mới được vay vốn, tức là những DN vốn đã không chứng minh được các ưu điểm, cũng như cơ hội phát triển”, TS. Hiếu nói.

Tại anh, tại ả?

Thực tế, việc cho vay tín chấp không phát triển không hẳn chỉ do lỗi từ ngân hàng. Thói quen không minh bạch số liệu, thiếu kiểm toán, thiếu chung thủy trong giao dịch ngân hàng của các DN đã khiến họ tự cắt đi cơ hội vay tín chấp.

Ông Phạm Quang Dũng, Phó tổng giám đốc Vietcombank khẳng định, ngân hàng sẵn sàng mở cửa cho vay tín chấp, song DN cũng cần minh bạch trong kinh doanh, nhất là báo cáo tài chính phải qua kiểm toán.

Tuy vậy, trao đổi với phóng viên Báo Đầu tư điện tử -Baodautu.vn, giám đốc một DN phản ánh, không phải cứ minh bạch là được vay tín chấp. “DN chúng tôi được xếp hạng tín nhiệm tốt, không bị vướng vào nợ xấu, được nhiều ngân hàng mời chào vay vốn. Tuy nhiên, khi đặt vấn đề vay tín chấp, các ngân hàng đều yêu cầu phải sử dụng dịch vụ trọn gói của ngân hàng, trong đó có nhiều dịch vụ (kèm theo phí cao ngất ngưởng) mà chúng tôi thấy không cần thiết, khiến lãi suất cho vay bị đội lên”, vị giám đốc trên nói.

Việc DN, ngân hàng đều “giữ miếng”, chưa tin nhau khiến chủ trương cho vay tín chấp đang có nguy cơ nằm trên giấy. Trong khi đó, trả lời chất vấn Ủy ban Thường vụ của Quốc hội mới đây, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cũng thừa nhận, cho vay tín chấp mới chỉ dừng ở mức độ thí điểm.

Hà Tâm
Báo đầu tư

Chấp chới cho vay tín chấp

(Vay thế chấp) - Tại buổi gặp mặt Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Bình khẳng định hiện NHNN đang xây dựng các cơ chế chính sách cho vay tín chấp thí điểm đối với một số loại hình DN. Như chương trình kết nối DN - Ngân hàng có sự tham gia của NHNN và UBND các tỉnh, thành làm trọng tài tiến hành cho vay tín chấp, được một số DN thực hiện khá hiệu quả.

• Vay tín chấp: Đưa khách vào bẫy ‘cắt cổ’ lãi suất

“Cho vay tín chấp nói chung hiện chưa có môi trường và cơ chế, nếu buộc ngân hàng cho vay hết thì cũng rất nguy hiểm. Vì vậy trước mắt phải làm thí điểm với các cơ chế hỗ trợ từ Chính phủ. Nếu các DN làm ăn bài bản, ngân hàng sẵn sàng cho vay tín chấp”, Thống đốc Nguyễn Văn Bình khẳng định.

Ngân hàng không thiếu tiền

Tại đây, nhiều DN có ý kiến về việc khó tiếp cận vốn vay ngân hàng, đặc biệt là vay tín chấp và vay trung dài hạn. Mặc dù Chính phủ và NHNN đã khuyến khích, nhưng các ngân hàng vẫn chưa muốn mở hầu bao.

“Thực tế, nhiều DN không thể tiếp cận được vốn vay ngân hàng bằng hình thức tín chấp, cho dù, nếu có tài sản thế chấp, ngân hàng sẵn sàng cho vay. Bằng giải pháp nào đó, ngân hàng tăng cường cho vay tín chấp thông qua các bảo lãnh uy tín từ các hiệp hội”, ông Lê Thanh Dương, Tổng Giám đốc Công ty CP Trường Sơn, kiến nghị.

Cùng quan điểm trên, ông Phương Hữu Việt, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ khóa 3, cũng đề nghị cần phải tăng cường kết nối giữa ngân hàng và DN để tạo dựng niềm tin tăng cường cho vay tín chấp. NHNN cần mở rộng cơ chế để DN có thể tiếp cận được nguồn vốn vay tín chấp một cách dễ hơn.

Nhiều ý kiến cũng phản ánh việc tiếp cận tín dụng ngân hàng bằng hình thức tín chấp rất khó khăn, trong khi DN hiện đang có nhu cầu vay vốn để mở rộng sản xuất nhưng không còn tài sản thế chấp hoặc ngân hàng không chấp nhận tài sản thế chấp là nhà xưởng và máy móc thiết bị. Nếu không có cơ chế tháo gỡ vướng mắc cho vay tín chấp thì DN sẽ rất khó khăn.

Về vấn đề này, Thống đốc khẳng định ngân hàng lúc nào cũng có tiền và không có DN nào tốt đến ngân hàng mà không được vay vốn, thậm chí, còn được ngân hàng săn đón.

Dù vậy, Thống đốc cũng không đồng tình với việc các ngân hàng khi cho vay chỉ đòi hỏi các DN phải có tài sản thế chấp. Cách làm này chắc chắn không thể phát triển được. Nhưng nếu cho vay tín chấp dưới chuẩn, ngân hàng có thể sẽ dẫn tới hệ lụy vô cùng lớn, là làm mất tiền gửi của người dân.

“Có một thực tế không thể phủ nhận, là nếu so với các DN trên thế giới, DN Việt Nam đang có kỷ luật tài chính lỏng lẻo nhất, trong đó báo cáo tài chính chưa minh bạch, chưa có kỹ năng trong quản lý dòng tiền. Nhiều DN vay tiền nhưng chưa thực sự biết “xót” và có trách nhiệm với đồng tiền vay”, Thống đốc nhìn nhận.

Thông điệp từ phía ngân hàng đưa ra là hệ thống ngân hàng luôn sẵn sàng nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu vay vốn của DN trẻ, không để một ý tưởng kinh doanh hiệu quả thiếu vốn để đầu tư sản xuất.

Những dự án tốt, DN chứng minh được dòng tiền, doanh thu ổn định, làm ăn bài bản và có hiệu quả đều được các NHTM xem xét cho vay vốn để đầu tư sản xuất, kể cả hình thức tín chấp.

Các TCTD tập trung vốn cho các lĩnh vực ưu tiên, đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh; triển khai các chương trình cho vay liên kết nhằm tạo sự đột phá trong đầu tư tín dụng

Rào cản  khó gỡ

Mặc dù vậy, việc mở rộng cho vay tín chấp không hề đơn giản. Theo ông Phạm Quang Dũng, Phó Tổng Giám đốc Vietcombank, cho vay tín chấp là câu chuyện hai chiều, rất nhiều thập kỷ mới có môi trường lãi suất ổn định, tỷ giá, ngân hàng đuổi theo DN tốt. Các ngân hàng xếp hàng cho vay tín chấp còn cạnh tranh nhau giảm lãi suất.

“Tuy nhiên, cho vay tín chấp cần phải có tiêu chuẩn, DN phải đạt điều kiện đó thì ngân hàng mới dám cho vay. Tiền để cho vay là tiền huy động của người dân, do vậy, ngân hàng phải có niềm tin. DN phát triển đến một quy mô nào đó, có thể cho vay tín chấp thông qua lịch sử tín dụng chứ ngân hàng không thể cho vay không có điều kiện”, ông Dũng chia sẻ.

Nói như vậy, có nghĩa là để cho vay tín chấp, ngân hàng và DN sẽ phải hiểu nhau, ngân hàng cũng cần có điều kiện để hiểu DN hơn, nhưng ngược lại, DN cần có sự minh bạch trong kinh doanh, báo cáo tài chính cần có kiểm toán của công ty kiểm toán độc lập. Đây chính là điều kiện quan trọng để ngân hàng xem xét, đánh giá, so sánh với DN cùng ngành để đưa ra quyết định cho vay và xây dựng mô hình cho vay tín chấp hay thế chấp.

Cùng vấn đề này, Ts. Cấn Văn Lực, Chuyên gia ngân hàng, cũng cho rằng lý do khiến cho vay tín chấp ở Việt Nam khó phát triển là vì ngân hàng không đánh giá được năng lực tài chính của DN.

Trong khi đó, môi trường hoạt động kinh doanh tại Việt Nam phức tạp, khi xảy ra rủi ro thì các bên đùn đẩy trách nhiệm, ngân hàng không biết “túm” vào đâu để xử lý. Bên cạnh đó, xu hướng hình sự hóa các quan hệ kinh tế cũng khiến các lãnh đạo NHTM “chùn tay” khi quyết định cho vay tín chấp. Vì vậy, để hình thức cho vay tín chấp phát triển, các DN cần phải cải thiện tính minh bạch về thông tin tài chính, phương án kinh doanh.

Rõ ràng, chủ trương thúc đẩy cho vay tín chấp của NHNN là đúng đắn, nhưng cần phải tháo gỡ những vướng mắc đang tồn tại để chính sách đi vào thực tiễn đời sống DN.

Nếu chủ trương này cùng với sự thay đổi tư duy của DN và ngân hàng thay đổi thì sẽ có một bước tiến dài trong mối quan hệ tín dụng này. Song, sự nỗ lực trên cần phải có sự hỗ trợ của hệ thống pháp lý.

Minh Huệ
Thời báo kinh doanh

Vay tín chấp: Đưa khách vào bẫy ‘cắt cổ’ lãi suất

(Vay thế chấp) - Lãi suất tuy không thấp nhưng thủ tục giấy tờ đơn giản, lại được bảo trợ bởi một ngân hàng nên nhiều người hí hửng vay tín chấp. Đến lúc trả nợ, họ uất nghẹn vì số tiền phải trả thực tế cao gấp nhiều lần.

“Chém” khác gì cho vay nặng lãi

Một công ty cho vay tài chính vừa lên mạng "khoe" hiện có các mức lãi suất vay tín chấp phổ biến là 1,42%, 1,66%, 2,17% và 2,95%/tháng, tính trên dư nợ cố định. Các mức này tương đương với mức lãi suất từ 30-55%/năm, tính theo dư nợ giảm dần.

Tuy lãi suất cao, song, nhiều khách hàng vẫn sẵn sàng đăng kí vay do các ưu thế về giấy tờ, thủ tục đơn giản và được bảo trợ bởi một ngân hàng.

Không biết có bao nhiêu khách hàng thật sự tỉnh táo, khi vay tiêu dùng dưới dạng tín chấp với lãi suất kể trên của công ty này, nhưng số người vay xong, đến lúc trả nợ mà không khỏi ngỡ ngàng thì rất nhiều.

Một khách hàng là công nhân tại TP.HCM cho biết có vay số tiền 24 triệu đồng của công ty cho vay tài chính trên, với kỳ hạn 18 tháng. Số tiền mỗi tháng phải trả cả gốc và lãi là 1,75 triệu đồng. “Tôi đóng được 5 tháng, tổng cộng là 8,88 triệu đồng với lãi suất 5% một tháng. Sau đó, tôi xin thanh lý hợp đồng, vậy nhưng số tiền mà tôi phải nộp là 24,2 triệu đồng. Mức lãi xuất 5% không khác gì cho vay nặng lãi, trong khi nhân viên đi phát tờ rơi chỉ ghi có 1,6-2,7%/tháng”.

Khi được hỏi, nhân viên công ty tài chính trả lời, lãi suất từ 1,6-2,7%/tháng được tính trên dư nợ ban đầu, còn 5%/tháng tính theo dư nợ giảm dần. Lãi suất cho vay cao là do chi phí vốn của công ty tài chính cao, giá trị của khoản vay thấp nên các chi phí thu hồi nợ, quản lý khoản vay cao hơn bình thường và vay tín chấp nên rủi ro cao.

Tuy nhiên, khi so sánh với một công ty khác cũng đang cho vay tín chấp có lãi suất từ 23-39,5%/năm, thì nhân viên kia trả lời vòng vo, không giải thích được vì sao lại có chênh lệch lớn như vậy.

Phải chăng, do lợi nhuận "khủng" mà thời gian qua, nhiều ngân hàng đã ồ ạt thâu tóm, thành lập công ty tài chính để phát triển cho vay tiêu dùng?

Không chỉ tự chèo kéo khách vay, các công ty tài chính còn kết hợp với nhiều DN bán lẻ để "dụ" khách vay mua hàng điện máy, gia dụng... và cũng khiến nhiều người khốn khổ.

Một khách hàng tại Hà Đông (Hà Nội) kể rằng, anh mua chiếc điện thoại Oppo N1 mini với giá 8,6 triệu đồng tại một siêu thị điện máy ở Hà Đông. Nhân viên bán hàng tư vấn, anh chỉ cần trả trước 3,5 triệu đồng, số còn lại sẽ được một công ty tài chính cho vay và trả dần trong vòng 12 tháng, mỗi tháng trả khoảng 700.000 đồng. Thấy hàng tháng chỉ trả khoản nhỏ, có thể trả được nên đồng ý mua. Khi về đến nhà, ngồi tính lại mới tá hỏa, khoản vay chỉ 5,1 triệu đồng mà trả cả gốc lẫn lãi trong 12 tháng, tổng số tiền lên đến 8,3 triệu đồng, quy ra lãi suất đến 64%/năm.

Mới đây, một khách hàng tại TP.HCM đã gửi đơn khiếu nại việc vay tín chấp để mua hàng điện máy, cuối cùng té ngửa ra lãi suất lên tới 85%. Khi muốn tất toán trước hạn thì vẫn bị tính mức lãi suất "tín dụng đen" này bằng đúng thời gian ghi trên hợp đồng.

Đặc biệt, với cho vay tín chấp thì các khách hàng càng nghèo thì càng bị "chém" nặng. Một khách hàng có thu nhập 20 triệu, có chức vụ, có nhà cửa ổn định thì sẽ có khả năng hoàn trả cao hơn một người thu nhập 3 triệu và ở nhà thuê. Do đó, lãi suất của hai đối tượng này cũng khác nhau và người nghèo đương nhiên chịu lãi suất cao nhất.

Đã có nhiều khuyến cáo dành cho khách hàng có ý định vay tín chấp, nhưng các công ty tài chính rất khôn khéo trong việc che đậy lãi suất cao khiến nhiều người khi vay xong mới biết mình bị mắc bẫy. Chẳng hạn, do hiểu tâm lý khách hàng khi vay thường quan tâm đến lãi suất cao hay thấp, nên các công ty tài chính đánh lừa bằng hình thức đưa ra lãi suất vay tính trên dư nợ ban đầu. Lãi suất này tưởng như không cao, nhưng tính ra cũng không khác bị "cắt cổ" là bao.

Bẫy khách hàng bằng cách tính lãi

Theo các chuyên gia, hiện lãi suất cho vay, trong đó có vay tiêu dùng, dựa trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên nên không có khung quy định chi tiết. Tuy nhiên, lãi suất cho vay từ 20%-25%/năm là cao, trên 30%/năm là khá cao, trên 40%/năm là rất cao và nếu khách hàng phải vay với mức lãi suất trên 50%/năm là “cắt cổ”. Còn những khoản vay lãi suất lên đến 70-80%/năm có thể được xem là tín dụng đen.

Với các công ty tài chính, hoạt động cho vay thường là tín chấp, không có tài sản bảo đảm nên rủi ro lớn, lãi suất phải cao là dễ hiểu. Nhưng cũng không thể lấy lý do rủi ro cao để tha hồ “chặt chém” khách hàng khi áp dụng mức lãi suất như tín dụng đen.

Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành cho rằng, tình trạng nhá nhem lãi suất, thông tin mập mờ với hợp đồng vay, cách tính lãi đang là “điểm bẫy” cực kỳ nguy hại cho đời sống tài chính cũng như niềm tin người dân. Các công ty tài chính hiện nay không bị quản thúc bởi Luật Tổ chức tín dụng về lãi suất nên hầu hết áp lãi suất thỏa thuận với khách hàng. Tình trạng mạnh ai nấy làm, hoạt động lộn xộn, bát nháo khiến thị trường cho vay tiêu dùng không biết định nghĩa như nào cho chuẩn. Điều này có thể gây "mầm bệnh" cho nền tài chính.


Trần Thủy
VEF